ايرانگردي – باشقورتاران بر فراز همدان


image

image

باشقورتاران بر فراز همدان

اين قلعه سنگي در فاصله 1.5 کيلومتري ضلع جنوبي روستاي باشقورتاران در بخش شيرين‌سو از توابع شهرستان کبودراهنگ قرار دارد که بر فراز کوهي قرار گرفته که پس از طي مسيري مالرو و در بخش‌هايي با شيب تندي که دارد امکان دسترسي به قلعه را دشوار کرده است.
از فراز اين قلعه مي‌توان گسترده وسيعي از دره‌ها، دشت‌ها و ارتفاعات پيراموني منطقه را زير پوشش ديده‌باني قرار داد. اين محوطه تاريخي در دوره مياني اسلامي از مهمترين استقرارهاي فرهنگي منطقه به شمار مي‌آمد که بر اساس داده‌هاي باستان‌شناسان به عنوان حلقه ارتباطي با حوزه‌هاي فرهنگي دشت همدان و زنجان ايفاي نقش کرده است
اين قلعه شبيه به قلعه‌هاي دفاعي دوره اسماعيليه از جمله قلعه استوناوند لمبسر و الموت است که به احتمال زياد پايه اول آن در دوره ساساني ساخته شده که بعدها در دوره اسلامي به ويژه در قرون مياني اسلامي مورد استفاده مجدد قرار گرفته است. سفال‌هاي موجود در محل بيشتر مربوط به دوره سلجوقي تا ايلخاني است و اين امر بيانگر استقرارهاي مستمر در اين زمان بوده است
نحوه برپايي و شکل‌گيري آن در ارتفاع، بيانگر اهميت سوق‌الجيشي و استراتژيک آن در تبادلات فرهنگي، اقتصادي و سياسي منطقه است. اين قلعه با حصارهاي دفاعي و مستحکم همانند قلعه‌هاي نظامي و دفاعي است که متناسب با بستر صخره‌اي آن شکل و فرم يافته است.حصارقلعه به صورت ديواره سنگي قطور و برجک‌هاي ديده‌باني با مصالح سنگ لاشه و ملاط ساروج در بيشتر قسمت‌هاي آن هنوز برجا مانده و در برخي بخش‌ها به مرور زمان فرو ريخته است. قطر ديواره‌هاي حصارقلعه دو متر و ارتفاع بر جا مانده آن به چهار متر مي‌رسد.
در فرايند کاوش‌هاي باستان‌شناسي در سال 1391 در اين قلعه تاريخي کاوش‌هاي بيشتري در فضاي داخلي قلعه متمرکز شد که نتايج پرباري حاصل و طي اين کاوش 6 فضاي سکونتي شناسايي شد. در فضاي شماره يک که فضايي نيمه تخم‌مرغي شکل در قسمت شرقي قلعه است از سه جهت به ديواره‌هاي سنگي حصارقلعه منتهي مي‌شود که سازه سنگي با پلان نيمه بيضوي و سقف گنبدي شکل با ملاط نازک ساروجي در بخش دروني و بيروني پوشش يافته که کاربري آن به صورت محلي براي ذخيره آب بوده است. فضاي 2، 3 و 5 اين قلعه باستاني در برگيرنده سه فضاي مستطيلي با ديواره‌هاي سنگي و درگاه‌هايي است که به يکديگر مرتبط مي‌شوند.اين فضاها از طرف جنوب و شمال با ديواره سنگي حصار محصور شده که در مدت زمان تغييراتي در ساختار و نوع کاربري‌هاي موجود ايجاد کرده است
ايجاد ديواره‌هاي خشتي بر روي ساختار سنگي، مسدود کردن برخي درگاه‌ها و احداث تنورها و اجاق‌ها بيانگر اين تحولات است که از ساروج علاوه بر کاربرد با مصالح سنگي در ساخت بناها به عنوان پوشش نازک ساروج در کف بناها و ديواره‌ها در اکثر بناهاي داخلي ديده مي‌شود.
فضاي شماره 4 اين قلعه نيز بيانگر يک صحن مرکزي است که مهمترين عنصر ساختاري در آن راه پله‌اي سنگي است که در دو جهت شرقي و شمالي احداث شده است. فضاي شماره 6 به عنوان آخرين فضاي شناسايي شده به دليل کاربرد مصالح عمده آجري با پي سنگي از ساير بخش‌هاي کاوش شده متمايز شده است که رۆيت نيم‌ستون‌هاي تزئيني با مصالح عمده آجري با پوشش گچي در گوشه‌هاي بنا بر اهميت ويژه اين بخش افزوده است.
اين گوشه به احتمال زياد يک تالار گنبدي شکل پذيرايي بوده است که در طي کاوش از دل خروارها آوار بيرون آورده شده است.
اين اثر تاريخي در 18 بهمن ماه 1389 به شماره 30019 به ثبت رسيده است.

این ورودی در News فرستاده شده است. پایاپیوند به آن را نشانه‌گذاری کنید.